Tavşanın Beslenme: Hangi Sebzeler Güvenli, Hangileri Tehlikeli
Tavşanlar seçici otçuldur. Sindirim sistemleri sürekli çalışmak üzere kurgulanmıştır ve birkaç saatlik boşluk bile ciddi sorun yaratır. Bu yüzden tavşan beslenme planı, "ne kadar sebze verilir" sorusundan çok daha geniş bir konudur.
Asıl Sorun: Sebze Ana Yiyecek Değildir
En sık yapılan hata, sebzeyi tabağın merkezine koymaktır. Oysa tavşanın temel besini kuru ottur.
- Kuru ot (saman): Günlük alımın yaklaşık %80'i. Sınırsız, her zaman erişilebilir.
- Yeşil yapraklı sebzeler: Yaklaşık %10-15. Günde bir veya iki öğün.
- Pelet: %5 civarı. Yetişkin tavşanda kilo başına bir çorba kaşığı yeterli.
- Meyve ve kök sebze: Ödül. Haftada birkaç kez, minik parçalar.
Kuru ot sadece lif kaynağı değildir. Uzun süreli çiğneme, sürekli uzayan azı dişlerini aşındırır. Pelet ağırlıklı beslenen tavşanlarda diş sorunları ve obezite birlikte görülür.
Güvenli, Dikkatli ve Tehlikeli Listesi
| Grup | Örnekler | Sıklık / Not |
|---|---|---|
| Günlük güvenli | Roka, maydanoz, dereotu, kekik, fesleğen, marul (romaine, kıvırcık), semizotu, havuç yaprağı, brokoli yaprağı, karahindiba | Günde 2-3 farklı çeşit karıştırın |
| Sınırlı / dönüşümlü | Ispanak, pazı, pancar yaprağı, maydanozun bol miktarı | Oksalat yüksek. Haftada 1-2 kez, az miktarda |
| Gaz yapabilir | Lahana, karnabahar, brokoli çiçeği, brüksel lahanası | Küçük porsiyon, tepkiyi izleyin |
| Ödül düzeyinde | Havuç, elma (çekirdeksiz), armut, çilek, salatalık, kabak, dolmalık biber | Şeker/su oranı yüksek. Haftada 2-3 kez, 1-2 küçük parça |
| Tehlikeli | Soğan, sarımsak, pırasa, patates ve yaprakları, avokado, ravent, kuru fasulye, mısır, çikolata, kuruyemiş, ekmek, bisküvi, süt ürünleri | Hiç verilmez |
| Faydasız | Göbek (iceberg) marul | Neredeyse tamamı su. Yumuşak dışkı yapar |
Marketten gelen her sebzeyi iyice yıkayın. Islak yaprakları hafifçe silkeleyin ama kurulamaya gerek yok; tavşan biraz su almış olur. Bahçeden toplanan otlarda ilaçlama riskini göz ardı etmeyin.
Porsiyon: Basit Bir Ölçü
- Her 1 kg vücut ağırlığı için günde yaklaşık 1 su bardağı (sıkıştırılmış) yeşillik.
- 2 kg'lık bir tavşan için: sabah ve akşam birer bardak, üç-dört çeşit karışım.
- Pelet: 2 kg'lık tavşan için günde yaklaşık 2 çorba kaşığı, sade ve yüksek lifli olanı.
- Renkli, tohumlu, kurutulmuş meyveli "müsli" karışımlarından uzak durun. Tavşan sadece sevdiğini ayıklar, gerisini bırakır.
Yeni Yiyecek Nasıl Verilir
- Tek seferde tek bir yeni çeşit tanıtın.
- Çok küçük bir parçayla başlayın.
- 48 saat dışkıyı izleyin: şekli, sertliği, miktarı.
- Sorun yoksa miktarı kademeli artırın, sonra bir sonraki çeşide geçin.
- Yumuşak dışkı, şişkinlik veya iştahsızlık varsa o besini listeden çıkarın.
12 haftanın altındaki yavrulara sebze verilmez. Bu dönemde yonca otu ve anne sütü ya da uygun pelet yeterlidir. Sebze geçişi 12. haftadan sonra, tek tek ve yavaş yapılır.
Uyarı İşaretleri
- 12 saatten uzun süre yem yememe ve dışkı üretmeme: acil durumdur, veterinere gidin.
- Karında sertlik, kambur duruş, diş gıcırdatma: ağrı belirtisi.
- Kürkte yapışkan yumuşak dışkı: lif eksikliği ya da fazla nişasta/şeker.
- Su tüketiminde ani düşüş: kuru ot alımı da düşer, kısır döngü başlar.
Tavşanlar sekotrofi yapar; geceleri ürettikleri yumuşak sekotropları doğrudan yerler. Bunu görmek normaldir, engellemeyin. Kafes tabanında bol miktarda ezilmiş sekotrop bulmanız ise beslenmenin fazla zengin olduğunu gösterir.
Su ve Kap Düzeni
- Ağır seramik kase, damlalıklı biberondan daha iyidir. Tavşan kaseden çok daha fazla içer.
- Suyu günde bir kez tazeleyin, kaseyi haftada birkaç kez fırçalayın.